Satellites Last News
tg172 тыс. подписчиков
Открыть пост ↗
⭕️ ماهواره؛ تهدید برای مردم یا تهدید برای انحصار؟
بیش از دو دهه است که بخش مهمی از سیاست‌گذاری رسانه‌ای در ایران بر یک فرض بنا شده: ماهواره تهدید است و باید در برابر آن ایستاد.
اما وقت آن رسیده که سؤال را برعکس بپرسیم: آیا ماهواره برای کشور تهدید بوده، یا سیاستی که فرصت حضور و رقابت را از فعالان مستقل ایرانی گرفته است؟
ریشه این نگاه حتی قدیمی‌تر است. قانون ممنوعیت تجهیزات دریافت ماهواره در سال ۱۳۷۳ تصویب شد؛ در تفسیر سال ۱۳۷۹ شورای نگهبان نیز تأسیس شبکه‌های خصوصی رادیویی و تلویزیونی مغایر اصل ۴۴ شناخته شد و پخش فراگیر ماهواره‌ای در همین چارچوب قرار گرفت.
به این ترتیب، محدودیت دریافت و انحصار پخش، دو سوی یک ساختار شدند.
اما نتیجه این ساختار چه بوده است؟ آیا با بستن مسیر فعالیت رسانه‌ای، نیاز مردم به سرگرمی، تنوع، موسیقی، فیلم، ورزش و انتخاب آزاد از بین رفته است؟
مخاطبی که برنامه دلخواهش را پیدا نمی‌کند، منتظر تغییر سلیقه مدیران نمی‌ماند؛ به سراغ گزینه دیگری می‌رود.
اشتباه بزرگ، یکی دانستن «رسانه خارج از ساختار رسمی» با «رسانه علیه کشور» بوده است.
یک شبکه سرگرمی فارسی‌زبان می‌تواند با سرمایه خصوصی، درآمد تبلیغاتی روشن و محتوای حرفه‌ای فعالیت کند؛ بدون آنکه مأموریت سیاسی داشته باشد.
چرا باید راه چنین فعالیتی چنان دشوار باشد که میدان برای رسانه‌های متکی به منابع مالی بیرونی بازتر بماند؟
از منظر رقابت رسانه‌ای، تضعیف شبکه‌های مستقل سرگرمی می‌تواند به سود شبکه‌های خبری و سیاسی برخوردار از پشتوانه مالی خارجی تمام شود.
وقتی گزینه‌های متنوع و غیرسیاسی کمتر باشند، قدرت جذب مخاطب در اختیار بازیگرانی قرار می‌گیرد که توان تأمین هزینه‌های حضور مستمر را دارند.
این پیامد را باید بررسی کرد؛ حتی اگر برخلاف هدف اعلام‌شده سیاست‌گذار باشد.
صداوسیما نیز باید به یک پرسش اساسی پاسخ دهد: اگر مزیت شما کیفیت، اعتماد و شناخت مخاطب است، چرا حضور رقیب باید مسئله باشد؟
رسانه‌ای که از بودجه عمومی برخوردار است، باید درباره کیفیت خدمات، هزینه‌ها و میزان رضایت مخاطبان پاسخ‌گو باشد.
برخورداری از جایگاه انحصاری، جای این پاسخ‌گویی را نمی‌گیرد. مردم حق دارند بپرسند چرا باید هزینه یک سازمان بزرگ را بپردازند، اما امکان شکل‌گیری رقبای مستقل و متنوع محدود بماند.
و اینجا به سؤال اصلی می‌رسیم: چه کسانی از ادامه این وضعیت سود می‌برند؟
برای پاسخ، پیش از جست‌وجوی نام‌های پنهان، باید منافع آشکار ساختار را دید: مدیریت‌هایی که با ورود رقیب ناچار به پاسخ‌گویی بیشتر می‌شوند؛ مجموعه‌هایی که قراردادها و درآمدشان به تمرکز سفارش‌های تولید و تبلیغات وابسته است؛ و سازوکارهایی که اختیار تعیین ورود و حذف دیگران را در دست دارند.
این‌ها محل تحقیق و مطالبه شفافیت‌اند؛ نسبت دادن تبانی یا فساد به اشخاص مشخص، سند می‌خواهد.
پرسش روشن این است: چه نهادی، بر چه مبنایی و با چه معیار قابل ارزیابی، مانع فعالیت یک شبکه خصوصی سرگرمی می‌شود؟ اگر دغدغه، محتوای نامناسب، منابع مالی مبهم یا حقوق مخاطب است، چرا راه‌حل، مقررات روشن، شفافیت مالکیت و نظارت پاسخ‌گو نباشد؟
نمی‌توان رقابت را محدود کرد و بعد، قدرت گرفتن رسانه‌های بیرونی را صرفاً به بودجه و برنامه آن‌ها نسبت داد. سهم تصمیم‌های خودمان در خالی گذاشتن میدان چیست؟
آزاد شدن این فضا یعنی امکان سرمایه‌گذاری، اشتغال، تولید محتوای فارسی و انتخاب بیشتر برای مردم. یعنی فعال رسانه‌ای بتواند با قواعد روشن کار کند و موفقیتش را مخاطب تعیین کند.
اگر هدف، تقویت فرهنگ و منافع ایران است، باید به توان رسانه‌ساز ایرانی اعتماد کرد. ماهواره می‌تواند مسیر رساندن فرهنگ، زبان و سرگرمی ایرانی به میلیون‌ها مخاطب باشد.
وقت آن است مدافعان ادامه محدودیت توضیح دهند: دقیقاً از چه چیزی محافظت می‌کنند؛ منافع عمومی یا امتیاز انحصاری؟
@SatLastNews
بیش از دو دهه است که بخش مهمی از سیاست‌گذاری رسانه‌ای در ایران بر یک فرض بنا شده: ماهواره تهدید است و باید در برابر آن ایستاد.
اما وقت آن رسیده که سؤال را برعکس بپرسیم: آیا ماهواره برای کشور تهدید بوده، یا سیاستی که فرصت حضور و رقابت را از فعالان مستقل ایرانی گرفته است؟
ریشه این نگاه حتی قدیمی‌تر است. قانون ممنوعیت تجهیزات دریافت ماهواره در سال ۱۳۷۳ تصویب شد؛ در تفسیر سال ۱۳۷۹ شورای نگهبان نیز تأسیس شبکه‌های خصوصی رادیویی و تلویزیونی مغایر اصل ۴۴ شناخته شد و پخش فراگیر ماهواره‌ای در همین چارچوب قرار گرفت.
به این ترتیب، محدودیت دریافت و انحصار پخش، دو سوی یک ساختار شدند.
اما نتیجه این ساختار چه بوده است؟ آیا با بستن مسیر فعالیت رسانه‌ای، نیاز مردم به سرگرمی، تنوع، موسیقی، فیلم، ورزش و انتخاب آزاد از بین رفته است؟
مخاطبی که برنامه دلخواهش را پیدا نمی‌کند، منتظر تغییر سلیقه مدیران نمی‌ماند؛ به سراغ گزینه دیگری می‌رود.
اشتباه بزرگ، یکی دانستن «رسانه خارج از ساختار رسمی» با «رسانه علیه کشور» بوده است.
یک شبکه سرگرمی فارسی‌زبان می‌تواند با سرمایه خصوصی، درآمد تبلیغاتی روشن و محتوای حرفه‌ای فعالیت کند؛ بدون آنکه مأموریت سیاسی داشته باشد.
چرا باید راه چنین فعالیتی چنان دشوار باشد که میدان برای رسانه‌های متکی به منابع مالی بیرونی بازتر بماند؟
از منظر رقابت رسانه‌ای، تضعیف شبکه‌های مستقل سرگرمی می‌تواند به سود شبکه‌های خبری و سیاسی برخوردار از پشتوانه مالی خارجی تمام شود.
وقتی گزینه‌های متنوع و غیرسیاسی کمتر باشند، قدرت جذب مخاطب در اختیار بازیگرانی قرار می‌گیرد که توان تأمین هزینه‌های حضور مستمر را دارند.
این پیامد را باید بررسی کرد؛ حتی اگر برخلاف هدف اعلام‌شده سیاست‌گذار باشد.
صداوسیما نیز باید به یک پرسش اساسی پاسخ دهد: اگر مزیت شما کیفیت، اعتماد و شناخت مخاطب است، چرا حضور رقیب باید مسئله باشد؟
رسانه‌ای که از بودجه عمومی برخوردار است، باید درباره کیفیت خدمات، هزینه‌ها و میزان رضایت مخاطبان پاسخ‌گو باشد.
برخورداری از جایگاه انحصاری، جای این پاسخ‌گویی را نمی‌گیرد. مردم حق دارند بپرسند چرا باید هزینه یک سازمان بزرگ را بپردازند، اما امکان شکل‌گیری رقبای مستقل و متنوع محدود بماند.
و اینجا به سؤال اصلی می‌رسیم: چه کسانی از ادامه این وضعیت سود می‌برند؟
برای پاسخ، پیش از جست‌وجوی نام‌های پنهان، باید منافع آشکار ساختار را دید: مدیریت‌هایی که با ورود رقیب ناچار به پاسخ‌گویی بیشتر می‌شوند؛ مجموعه‌هایی که قراردادها و درآمدشان به تمرکز سفارش‌های تولید و تبلیغات وابسته است؛ و سازوکارهایی که اختیار تعیین ورود و حذف دیگران را در دست دارند.
این‌ها محل تحقیق و مطالبه شفافیت‌اند؛ نسبت دادن تبانی یا فساد به اشخاص مشخص، سند می‌خواهد.
پرسش روشن این است: چه نهادی، بر چه مبنایی و با چه معیار قابل ارزیابی، مانع فعالیت یک شبکه خصوصی سرگرمی می‌شود؟ اگر دغدغه، محتوای نامناسب، منابع مالی مبهم یا حقوق مخاطب است، چرا راه‌حل، مقررات روشن، شفافیت مالکیت و نظارت پاسخ‌گو نباشد؟
نمی‌توان رقابت را محدود کرد و بعد، قدرت گرفتن رسانه‌های بیرونی را صرفاً به بودجه و برنامه آن‌ها نسبت داد. سهم تصمیم‌های خودمان در خالی گذاشتن میدان چیست؟
آزاد شدن این فضا یعنی امکان سرمایه‌گذاری، اشتغال، تولید محتوای فارسی و انتخاب بیشتر برای مردم. یعنی فعال رسانه‌ای بتواند با قواعد روشن کار کند و موفقیتش را مخاطب تعیین کند.
اگر هدف، تقویت فرهنگ و منافع ایران است، باید به توان رسانه‌ساز ایرانی اعتماد کرد. ماهواره می‌تواند مسیر رساندن فرهنگ، زبان و سرگرمی ایرانی به میلیون‌ها مخاطب باشد.
وقت آن است مدافعان ادامه محدودیت توضیح دهند: دقیقاً از چه چیزی محافظت می‌کنند؛ منافع عمومی یا امتیاز انحصاری؟
@SatLastNews
Новый список