۲. وظیفهٔ مرمت و ساماندهی محوطه
در گزارشهای پیشین، «ساماندهی محوطه» وعده داده شده بود. وعدهای که سالها تکرار شود و به اقدام نرسد، خودش یکی از عواملِ زمینهسازِ آسیب است. محوطهٔ بیحصار و بینگهبان، در کنارِ جاده، در منطقهای گردشگری، از منظرِ حفاظتی آسیبپذیر تعریف میشود؛ نه محفوظ.
۳. وظیفهٔ آموزش و فرهنگسازی عمومی
بخشی از تخریبها، ریشه در ناآگاهی دارد. نبودِ آگاهی از ارزشِ اثر، نبودِ آموزشِ محلی، نبودِ پیوندِ جامعهٔ محلی با میراث. حفاظتِ مشارکتی، بدونِ آموزشِ مردمِ همان استان، شهر، روستا، دِه و یا همان منطقه، شعار است. نهادی که مردم را شریکِ حفاظت نکند، ناچار است نقشِ پلیس را بازی کند؛ و پلیس، جای همهجا نیست.
۴. وظیفهٔ شفافیت و پاسخگویی
در برابرِ آسیب به اثرِ ملی، جامعه حق دارد بداند چه شد، چه زمانی، چگونه، و چه کسی مسئول است. بیانیهٔ مبهم، سکوت، یا پاسخِ «در دست بررسی است» که هرگز به نتیجه نمیرسد، به همان اندازهٔ تخریب، به اعتماد آسیب میزند. پاسخگویی، نه اعتراف به ضعف است و نه ضعف، بلکه نشانه بلوغِ نهاد است.
۵. وظیفهٔ پیگیری حقوقی و مطالبهٔ جبران
اثر ثبتشده، در حکمِ مالِ عمومی است و تخریبش نیز جرم. نهاد متولی باید پروندهٔ حقوقی را تا آخر پیگیری کند و نتیجه را به اطلاعِ عمومی برساند. مجازاتِ نمادین یا پروندهٔ راکد، پیامِ خطرناکی دارد: میتوان شکست و تاوان نداد.
۶. نقدِ الگوی حفاظت: «ثبت» بهجای «صیانت»
مسئلهٔ اصلی، الگوست. در بسیاری از موارد، ثبت ملی به نقطهٔ پایانِ کار تبدیل میشود، نه آغازِ آن. شمارهٔ ثبت، جای حصار و نگهبان را میگیرد و کاغذ، جای سنگ را. اثری که فقط در فهرست زنده است و در واقعیت بیپاسبان، در معرضِ همان سرنوشتی است که اکنون از تختخان میشنویم.
۷. پیشنهادهای عملی (برای اینکه نقد، سازنده بماند)
از آقای فرزادشریفی دوست عزیز و مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان انتظار میرود نقد همدلانهٔ فوق را با دقت خوانده و اقدامات زیر را انجام و اجرا دارد.
🔺انتشارِ عمومیِ گزارشِ وضعیتِ اثر و مستنداتِ پیش و پس از حادثه
🔺آسیبنگاریِ میدانیِ همهٔ کتیبههای ثبتشدهٔ استان و انتشارِ فهرستِ آثارِ در معرضِ خطر
🔺حصارکشی، روشنایی و پایشِ دورهای محوطههای کتیبهایِ کنارِ جاده
🔺تشکیلِ گروههای حفاظتِ محلی با مشارکتِ شورا و دهیاریِ روستاهای مجاور
🔺پیگیریِ حقوقیِ پرونده و اعلامِ عمومیِ نتیجه
#چوار_نیوز_همراه_همگام_مردم@chavar_news