Нега бундай бўлади?
1966 йилда психолог Роберт Зайонц ва унинг ҳамкасби Стивен Сейлз тажриба ўтказишган.
Одамлар ўйлаб топилган 10 та сўзни ўрганишган. Айрим сўзларни 1–2 марта, бошқаларини эса 16 мартагача такрорлашган.
Кейин уларга экранда тасвирлар жуда қисқа вақтга кўрсатилиб, қайси сўзни кўрганини айтиш сўралган. Кўришга улгурмаган бўлса, тахмин қилиб айтиши керак бўлган. Кўп ҳолларда экранда сўзлар ўрнига шунчаки чизиқлар кўрсатилган.
Айрим иштирокчилар ёлғиз ўзи жавоб берган. Бошқаларни эса 2 киши жим кузатиб турган.
Ёнида кузатувчилар бўлганда, одамлар кўп такрорлаган сўзларини тез-тез айтишган. Яъни, одатий жавобни кўпроқ танлашган.
Зайонц буни шундай тушунтирган: бошқа одамларнинг ёнида бўлиши инсоннинг ички зўриқишини оширади. Бундай ҳолатда одам одати бўйича ҳаракат қилишга мойил бўлади.
Сотув менежерини тасаввур қилинг.
Авваллари мижоз «қиммат» деса, у дарров чегирма берарди. Сиз эса унга аввал саволлар бериб, сабабини аниқлашни ўргатдингиз.
Лекин у янги кўникмани ҳали етарлича машқ қилмаган.
Сиз қўнғироқни тинглаш учун унинг ёнига ўтирасиз. Менежер ҳаяжонланади — ва яна чегирма таклиф қилади.
У қандай йўл тутиш кераклигини билади. Лекин ҳозирча ўрганиб қолган одати бўйича ҳаракат қилади.
Шунинг учун ходимга ўқувдан кейин машқ керак. Бир марта тушунтиришнинг ўзи етарли эмас.
Унга машқ қилиш имконини беринг, хатоларини хотиржам муҳокама қилинг ва яна уриниб кўришига шароит яратинг. Аста-секин янги ҳаракат одатга айланади.