𝕽𝖊𝖆𝖘𝖔𝖓𝖆𝖇𝖑𝖊 𝕸𝖎𝖓𝖉

مقاله: «اسپینوزا در برابر الاهیات منفی»
(واکاوی انتقادیِ نسبتِ عقل برهانی اسپینوزا با الهیات سلبی، نشانه‌شناسی وحیانی و شریعت قرآنی و غیره، در دفاع از متافیزیکِ اسپینوزایی)
محقق و مولف: مهدی‌ رضاییان‌زاده
سایز فونت: 14
تعداد صفحات: 58
به تاریخ: 7 آبان 1405

این مقاله که اغلبِ آن به دفاع از متافیزیکِ اسپینوزایی در برابر الاهیاتِ سلبی قرآن می‌پردازد، در واقع مواجهه‌ای انتقادی است با سه مقاله از استاد علی‌نجات غلامی (از اینجا). انگیزه نوشتنِ آن برای من چیزی نبود جز دفاع از متافیزیکِ اسپینوزا در برابرِ دعاوی مقالات مذکور؛ دفاعی ساختاری و متعهدانه نسبت به متونِ خودِ اسپینوزا. متن این مقاله از یک «جدل مقطعی» می‌گریزد و نیز از نقدی زودگذر فراتر می‌رود و به واکاویِ عمیقِ ریشه‌ها و رسوخِ وسواس‌گونه در متون اسپینوزا نائل می‌آید.

این مقاله جدای از محتوای خودایستایش، در پاسخ به حماقتی نوشته شده است مبنی بر «ممنوعیت تحمیل مفاهیم غربی بر سنتی دیگر» که دیالوگ را قطع می‌کند و سنت ما را زیر یوغ مفاهیمی از پیش‌تعریف‌شده فریز می‌کند یک سری الگوهای خیلی ساده‌لوحانه از قالب‌بندی روایت از سنت و مدرنیته. این خودش بزرگ‌ترین انسداد و تروریسم فرهنگی است که اجازه ندهد متون کهن از زیربار روایت‌های مستشرقانه و خودجداپنداری‌های واکنشی بیرون بیایند و در اعماق فکری خود در دیالوگ با سیستم‌های بزرگ فلسفی قرار بگیرند و به اصطلاح به جریان بیافتند. در این مقاله هیچ تحمیل مفهومی و آناکورنیستی‌ای درکار نیست و نویسنده اصلاً در مقام تاریخ‌نگاری یا حتی تطبیق نیست موضوع دیالوگ در اصیل‌ترین معنای مد نظر گادامر است. صحبت از پیش کشیدن چهار سیستم اخلاقی است در دیالوگ با یکدیگر. ژاپنی‌ها و بعدها هندی‌ها خیلی قبل‌تر متوجه این «تروریسم فرهنگی» شدند و خیلی راحت با ابزار فلسفی جدید سراغ متون کهن خود رفتند و مفاهیم و مسائل عمیق دیالوگی را مطرح کردند. اما چرا ایرانی‌ها هنوز نتوانسته‌اند این سد را بشکنند داستان به عمیق‌ترین لایه‌های دیگری‌سازی و غریبه‌سازی برمی‌گردد در حالیکه عقل سلیم به راحتی می‌تواند تشخیص دهد که سنت‌های ایرانی اسلامی در طول کل تاریخ‌شان در دیالوگ مستقیم با غرب شکل و قوام گرفته‌اند.