ሰውና ~ ፍልስፍናው

"Trauma and Addiction"

በመንገድ ላይ ወይም በቤተሰብህ ውስጥ በአደገኛ ዕፅ፣ በአልኮል፣ በቁማር ወይም በብልግና ምስሎች ሱስ የተተበተበን ሰው ስትመለከት፣ ማኅበረሰቡ በንቀትና በምሬት፣ ይህ ሰው ለምን ራሱን መግዛት ያቅተዋል? ለምን ይህን አጥፊ ሱስ አያቆምም? ብሎ በቁጣ ይጠይቃል። ነገር ግን መላው ዓለም ለዘመናት እየጠየቀ ያለው ጥያቄ ገና ከመነሻው ፍጹም የተሳሳተ ቢሆንስ? በዘመናችን የሱስ ሕክምናን መሠረት ያናወጡት ታዋቂው የሕክምና ዶክተርና ደራሲ Dr Gabor Mate መላውን ዓለም በአንድ አረፍተ ነገር አስደነገጡ፣ ሱስ ለምን ተፈጠረ ብላችሁ አትጠይቁ፣ ህመሙ ከየት መጣ ብላችሁ ጠይቁ። Don't ask why the addiction ask why the pain። ሱስ በራሱ ዋናው በሽታ አይደለም፣ ይልቁንም በልጅነት ዕድሜ ውስጥ በነፍስ ጥልቀት ላይ የተተከለን ያልተፈታ የስሜት ቁስል Trauma ለማደንዘዝ የሚደረግ አሳዛኝ የሰው ልጅ መፍጨርጨር ነው። ይህ የሰውን ልጅ ስቃይ እርቃኑን ያስቀረ ታላቅ የሕክምና ትንግርት ያልተፈታ የስሜት ቁስል እና ሱስ Trauma and Addiction ይባላል።

Dr Gabor Mate በካናዳ Vancouver ከተማ ውስጥ፣ በሰሜን አሜሪካ እጅግ አስከፊና ከባድ የዕፅ ሱሰኞች በሚኖሩበት ሰፈር Downtown Eastside ለ12 ዓመታት በሐኪምነት ሲያገለግሉ ያገኟቸው በመቶዎች የሚቆጠሩ ታካሚዎች አንድ አስደንጋጭ የጋራ ታሪክ ነበራቸው። አንዳቸውም ቢሆኑ ያለምንም ከባድ የልጅነት በደል፣ ስነ ልቦናዊ ስብራትና የቤተሰብ ጥቃት ሱሰኛ የሆኑ አልነበሩም።

The Anesthetic for the Wounded የተጎዱ ሰዎች ማደንዘዣ። ሱስ እንደ ጊዜያዊ መፍትሔ

Dr Gabor Mate ሱስን ሲተረጉሙ፣ አንድ ሰው ጊዜያዊ እፎይታ ወይም ደስታ የሚያገኝበት፣ ነገር ግን የረጅም ጊዜ ጥፋት እያስከተለበት ሊተወው የማይችለው ማንኛውም ተግባር ነው። ይላሉ። አንድን ሱሰኛ ዕፁ ምን ሰጠህ? ብለህ ብትጠይቀው የሚሰጥህ መልስ፣ ውስጣዊ ሰላም ሰጠኝ፣ ከአእምሮዬ ጩኸት አሳረፈኝ፣ የብቸኝነት ህመሜን አደነዘዘልኝ፣ በሕይወቴ ለመጀመሪያ ጊዜ የመኖር ስሜት እንዲሰማኝ አደረገኝ። የሚል ነው። ስለዚህ ሱስ ችግር ብቻ አይደለም፣ ለሰውየው ሊሸከመው ያልቻለውን ጥልቅ ውስጣዊ ስቃይ ለማስታገስ ያገኘው የመጨረሻው የህልውና መፍትሔ ነበር። ችግሩ ያ የወሰደው ማደንዘዣ ውሎ አድሮ ይበልጥ ገዳይ አውሬ ሆኖ መመለሱ ነው።

The Stunted Brain Circuitry የተሰበረው አንጎል ልደት። ፍቅር እንደ ባዮሎጂካል ፍላጎት

ብዙ ሰዎች ሱስ በዘረመል Genetics የሚወረስ በሽታ ነው ብለው ያስባሉ። Dr Gabor Mate ግን በነርቭ ሳይንስ ጥናቶች ይህንን አፈ ታሪክ ያፈርሱታል። በአንጎላችን ውስጥ የደስታ፣ የመረጋጋትና የእርካታ ኬሚካሎችን Endorphins and Dopamine የሚቆጣጠሩት የነርቭ መስመሮች፣ በሕፃንነት ዕድሜያችን ከወላጆቻችን ከምናገኘው ፍቅር፣ እቅፍ፣ ደህንነትና ስሜታዊ ትስስር ጋር አብረው ነው የሚገነቡት።

አንድ ሕፃን በልጅነቱ ፍቅርና ደህንነት ሲያጣ፣ ሲተወው፣ ወይም በቤተሰብ ጥቃትና ጩኸት ውስጥ ሲያድግ፣ አንጎሉ በተፈጥሮ መንገድ ራሱን በራሱ የሚያረጋጋበት ባዮሎጂካዊ ሥርዓት ሳይገነባ ተሰባብሮ ይቀራል።

ያ ልጅ አድጎ ትልቅ ሰው ሲሆን፣ በውስጡ ዘላለማዊ የባዶነትና የጭንቀት ገደል ይሰማዋል። ያንን ገደል ለመሙላት ደግሞ ውጫዊ ኬሚካሎችን አልኮልን፣ ዕፅን፣ ስልክን ወይም ዝሙትን እንደ ሰው ሰራሽ ማረጋጊያ ለመጠቀም ይገደዳል።

The ACE Study The Shocking Numbers የACE ታሪካዊ ጥናት

ይህ በዶክተሮች የግል ምልከታ ብቻ የተገኘ ድምዳሜ አይደለም፣ በሕክምና ታሪክ ውስጥ ትልቁ የልጅነት መጥፎ ገጠመኞች ጥናት The Adverse Childhood Experiences ACE Study በVincent Felitti እና Robert Anda የተባሉ ሳይንቲስቶች ከ17,000 በላይ ሰዎች ላይ ባደረጉት ጥናት ተረጋግጧል። ውጤቱ አስደንጋጭ ነበር።

በልጅነቱ 6 እና ከዚያ በላይ የሆኑ ከባድ የስሜት፣ የአካል ወይም የፆታ ጥቃቶችን ያሳለፈ አንድ ወንድ ልጅ፣ ምንም ዓይነት ጥቃት ካላሳለፈ ሌላ ሰው ጋር ሲነጻጸር፣ በደም ሥር የሚወሰድ አደገኛ ዕፅ IV Drug የመጠቀም ዕድሉ በ4,600 በመቶ በ46 እጥፍ ይጨምራል። ሱስ በዘፈቀደ የሚከሰት የባሕሪ ጉድለት ሳይሆን፣ በልጅነት ዕድሜ የተዘራ የህመም መከር ነው።

ማኅበረሰባችን ለሱሰኞች የሚሰጠው ምላሽ ማግለል፣ ማዋረድና እፍረት ማሸከም Shame and Stigma ነው። Dr Gabor Mate ግን፣ አንድን የተሰበረ ሰው በማዋረድና በማሰቃየት ራሱን እንዲያፈቅር ማድረግ ፈጽሞ አይቻልም። ይላሉ። አንድ ሱሰኛ ራሱን በጠላ ቁጥር፣ ያንን የጥላቻና የጥፋተኝነት ህመም ለማደንዘዝ እንደገና ወደ ሱሱ ይሮጣል። ይህ አስከፊ የእፍረት አዙሪት Shame Spiral ይባላል። ዛሬ ዓለም የሚያስፈልገው ሱሰኞችን ወደ እስር ቤት ማጎር ሳይሆን፣ የልጅነት ቁስላቸውን በፍቅርና በርኅራኄ የሚያክም የህክምና ሥርዓት Compassionate Inquiry መገንባት ነው።

ፈውስ የሚጀምረው ፍርድና ንቀት በሚያቆሙበት ቅጽበት ብቻ ነው። በሕይወትህ ውስጥ ያለህን ማንኛውንም አጥፊ ሱስ፣ ስልክ ማብዛት፣ ፖርኖግራፊ፣ ከመጠን በላይ መብላት ወይም ራስን ማደንዘዝ፣ በቁጣና በራስ ጥላቻ ልታሸንፈው አትችልም። በድፍረት ወደ ውስጥህ ተመልከትና ያንን የሚያለቅሰውን የቆሰለ ውስጣዊ ልጅህን እቀፈው። ያሳለፍከው ህመም እውነተኛ ነበር፣ አሁን ግን ሰላም ነህ። በለው። በሌሎች ሰዎች ላይም የምታየውን ጥፋት ከመኮነንህ በፊት፣ ከበስተጀርባው ያለውን ያልተፈታ እንባና የልብ ስብራት ተመልከት። ምክንያቱም እውነተኛው ፈውስ የሚመነጨው ከቅጣት ሳይሆን፣ ከማይነጥፍ ሰብዓዊ ርኅራኄና ፍቅር ብቻ ነውና።

©️የአፅናፍ ሰማይ ዜማ

​"ብዙ ወጣቶች ስለ ነገው ሕይወታቸው፣ ስለ ሥራቸውና ስለ ወደፊቱ ዘመናቸው በመጨነቅ የዛሬውን ሰላማቸውን ያጣሉ። ነገር ግን ‘ስለ ነገ አትጨነቁ፤ ለነገዋ ቀን እርስዋ ትጨነቃለች’ ተብሎ እንደተጻፈ፣ የነገው ቀን ባለቤት እግዚአብሔር ነው። ያንተ ድርሻና ኃላፊነት ዛሬ በእጅህ ያለውን ሥራ በቅንነትና በትጋት መሥራት ነው። ነገን ለአምላክህ አደራ ሰጥተህ፣ የዛሬውን ኃላፊነትህ በጥበብ ተወጣ።"

+++ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ+++