مرکز پژوهش‌های اتاق ایران

🔴 شاخص تنش (۲۳ آبان)

🔹صعود شاخص تنش در روز جمعه نشان از تداوم افزایش ریسک درگیری نظامی است. شاخص پس از عبور مجدد از آستانه میانی، در محدوده تشدید نگرانی‌ها درباره آینده منازعه قرار گرفته و امیدواری ناشی از کاهش آن در هفته گذشته، تحت تأثیر تحولات سیاسی و نظامی تضعیف شده است.

🔹مهم‌ترین تحول، اعلام ترامپ مبنی بر بی‌نیازی آمریکا به توافق و غیرقابل‌قبول خواندن شروط ایران از سوی وزیر خارجه آمریکا است. این مواضع از اختلافات عمیق درباره چارچوب پایان جنگ و مواجهه دیپلماسی با موانع جدی حکایت دارد. در عرصه نظامی، ایران اعلام کرد در پاسخ به حمله آمریکا به سیریک، سامانه راداری بحرین را هدف قرار داده است و از انفجار نفتکشی بر اثر برخورد با مین دریایی در تنگه هرمز خبر داد.

🔹وضعیت کنونی بیانگر بازگشت تدریجی به تقابل پرریسک و تضعیف چشم‌انداز دیپلماسی است. اگرچه شاخص هنوز به محدوده تنش شدید بازنگشته، استمرار صعود آن از ناپایداری آرامش هفته گذشته حکایت دارد. در کوتاه‌مدت، جنگ فرسایشی و برخوردهای محدود محتمل‌تر از جنگ تمام‌عیار است اما حمله مستقیم با خسارات گسترده می‌تواند زمینه‌ساز آغاز رویارویی نظامی شود.

🔴 شاخص تنش (۲۲ آبان)

🔹روند افزایش ریسک تنش در روز پنجشنبه نیز ادامه پیدا کرد و شاخص تنش با افزایش بیش از ۲۰ درصدی دوباره در محدوده ریسک بالا قرار گرفت. چهارمین مشاهده متوالی روند صعودی و عبور از آستانه میانی، نشانه جدی‌تری از افزایش تنش است. با این حال، شاخص همچنان حدود ۳۰ درصد پایین‌تر از اوج آبان قرار دارد و هنوز شواهد قطعی برای نتیجه‌گیری درباره بازگشت بحران به وضعیت بسیار پرریسک هفته‌های گذشته وجود ندارد.

🔹تحولات سیاسی و نظامی نشان می‌دهد که بازگشت شاخص به بالای آستانه میانی، با وجود تداوم تلاش‌های دیپلماتیک، در فضایی از افزایش دوباره مخاطرات رخ داده است. از یک‌سو، ترامپ ادعا کرده که دیگر نیازی به توافق با ایران ندارد. از سوی دیگر، محسن رضایی همچنان بر پذیرش شروط ایران پیش از آغاز گفت‌وگوها تأکید دارد.  همچنین گزارش‌هایی درباره حملات آمریکا به جنوب کشور و افزایش آمادگی اسرائیل برای حملات احتمالی منتشر شده‌است.

🔹بنابراین اگر شاخص در روزهای آینده در این محدوده تثبیت شود و بن بست دیپلماتیک و حملات محدود ادامه پیدا کند می‌توان از تقویت دوباره موج تنش سخن گفت.

🔴 شاخص تنش (۲۱ آبان)

🔹پس از افت شدید در ابتدای هفته، شاخص تنش در روز چهارشنبه برای دومین روز متوالی افزایش یافت. با این حال، شاخص همچنان در محدوده ریسک متوسط قرار دارد و نسبت به اوج چند هفته گذشته بیش از 40 درصد کاهش یافته‌است. بنابراین بخشی از نگرانی‌های مربوط به ازسرگیری فوری حملات گسترده تعدیل شده اما کاهش ریسک هنوز به ثبات کامل منجر نشده‌است.

🔹تحولات سیاسی و نظامی نیز توضیح می‌دهد چرا با وجود کاهش شاخص هنوز نمی‌توان از تنش‌زدایی پایدار سخن گفت. از یک‌سو، آمریکا بر فشار اقتصادی به جای درگیری نظامی تاکید می کند. اما از سوی دیگر، ایران مذاکره با آمریکا را رد کرده و آمادگی برای پاسخ نظامی را اولویت خود می‌داند.

🔹برآیند این تحولات نشان می‌دهد بحران به سمت نوعی تعادل شکننده مبتنی بر فشار اقتصادی و مهار نسبی تقابل نظامی حرکت کرده است و توافق سیاسی برای پایان جنگ همچنان دور از دسترس به نظر می‌رسد. بر این اساس در کوتاه‌مدت، کاهش تمایل واشنگتن به حملات گسترده عامل مهمی برای مهار ریسک است اما استمرار محاصره و نبود توافق بر سر مسائل کلیدی مانع تثبیت آرامش می‌شود.